Ngày 3 tháng 12 năm 2013
Bạn ta,
Ngay từ khi cuốn 1984 của George Orwell ra đời, người ta đã thắc mắc rằng liệu Oceania, cái xã hội kinh hoàng Orwell vẽ ra, cái xã hội trong đó, mọi người bị các Big Brothers theo dõi ngày đêm, kiểm soát từng lời ăn tiếng nói, cũng như tất cả suy nghĩ trong đầu, có thể có trong thế giới thật của chúng ta hay không, thì điều rất đáng buồn, và rất đáng lo sợ, câu trả lời cho thắc mắc đó là cái xã hội đó có thể có thật.
Orwell hy vọng Oceania được vẽ ra với những nét rất thật đó để thuyết phục độc giả của ông rằng cái xã hội đó có thật và có thể sẽ lại trở lại nếu chúng ta quên đi những bài học mà lịch sử dậy cho chúng ta.
Chúng ta đang bước lại gần hơn với cái xã hội đáng sợ đó. Và chúng ta không làm gì được để tránh nó.
Các khoa học gia tuần qua đã phát minh ra một dụng cụ để đọc được những gì chúng ta nghĩ trong đầu. Những câu hỏi như “Này, đang nghĩ gì mà đần mặt ra như thế? Nói nghe coi!” sẽ không còn có thể trả lời một cách dễ dàng như trước nữa.
Thí dụ không thể trả lời cho có, đại khái “À, thì đang nghĩ về những ân sủng mà Thượng đế đã đoái thương ban cho đời sống… một mái nhà tranh, hai quả tim vàng đập chung một nhịp của chúng ta đấy chứ có dám nghĩ gì khác đâu…”
Những câu trả lời như thế trước đây đều được chấp nhận ngay. Nhưng với phát minh mới đây, những câu trả lời như vậy sẽ bị cho thấy ngay đó là những câu nói dối, những điều không đúng sự thật. Người bị hỏi được cho một cơ hội để trả lời lại cho đúng như suy nghĩ trong đầu mới được. Nhưng khi trả lời đúng thì cách gì sống nổi.
Những câu hỏi như “Nè, tui có cần đi sửa gì không thì nói tui nghe coi…” mà trả lời “Không… sao lại sửa để thành lợn què…” cũng sẽ không thể chấp nhận được. Trong khi nếu trả lời “Có chứ!” và chạy vào bàn giấy lôi trong hộc tủ ra một danh sách dài khoảng hai trang ghi rõ những khu vực cần sửa thì máy sẽ cho biết là nói thật. Nhưng nói thật như thế rồi làm sao đối diện với sự thật trước mặt?
Bộ máy mới phát minh không dễ đánh bại như những cái máy dò nói dối trước đây nữa. Những cái polygraph có thể qua mặt dễ dàng. Khi trả lời, cứ khấn Phật Bà Quan Âm, lòng sẽ thanh tịnh, bình lặng, nhịp tim sẽ đều, không nhẩy lên, nhẩy xuống, mồ hôi không toát ra ở tay, ở thái dương, nhịp thở bình thường, đồng tử không mở đóng bất thường, không cà lăm nữa… Mọi câu hỏi có thể trả lời như ý của người bị hỏi mà máy không thể nào tống ra cái biểu đồ như địa chấn kế Richter trong lúc động đất 8 chấm…
Thế nhưng bây giờ, bộ máy mới do các khoa học gia thuộc Đại học Pennsylvania phát minh có thể đo được lượng máu đổ dồn lên vùng chuyên dùng để nói dối của não bộ. Khi hiện tượng này diễn ra, tia tử ngoại có thể nhìn thấy ngay được, và đèn đỏ sẽ bật lên loạn xạ để báo hiệu một câu nói dối đang thành hình. Mọi chi tiết tốt đẹp trong câu trả lời đều được đưa ra chỉ nhắm mục đích cứu lấy cái đít của người trả lời, như một cách nói của người Mỹ (… to save one’s ass).
Những cái máy như thế, trong vòng mười năm nữa, sẽ thông dụng như những chiếc VCR trong nhà chúng ta hiện nay. Và khi nó được thu nhỏ lại như những chiếc thẻ tín dụng, lúc nào cũng để sẵn trong ví đầm, trong xách tay, hay đeo tòn ten trước ngực thì làm sao sống?
Ðường xa, nghĩ nổi sau này mà kinh… là vậy.
Orwell hy vọng Oceania được vẽ ra với những nét rất thật đó để thuyết phục độc giả của ông rằng cái xã hội đó có thật và có thể sẽ lại trở lại nếu chúng ta quên đi những bài học mà lịch sử dậy cho chúng ta.
Chúng ta đang bước lại gần hơn với cái xã hội đáng sợ đó. Và chúng ta không làm gì được để tránh nó.
Các khoa học gia tuần qua đã phát minh ra một dụng cụ để đọc được những gì chúng ta nghĩ trong đầu. Những câu hỏi như “Này, đang nghĩ gì mà đần mặt ra như thế? Nói nghe coi!” sẽ không còn có thể trả lời một cách dễ dàng như trước nữa.
Thí dụ không thể trả lời cho có, đại khái “À, thì đang nghĩ về những ân sủng mà Thượng đế đã đoái thương ban cho đời sống… một mái nhà tranh, hai quả tim vàng đập chung một nhịp của chúng ta đấy chứ có dám nghĩ gì khác đâu…”
Những câu trả lời như thế trước đây đều được chấp nhận ngay. Nhưng với phát minh mới đây, những câu trả lời như vậy sẽ bị cho thấy ngay đó là những câu nói dối, những điều không đúng sự thật. Người bị hỏi được cho một cơ hội để trả lời lại cho đúng như suy nghĩ trong đầu mới được. Nhưng khi trả lời đúng thì cách gì sống nổi.
Những câu hỏi như “Nè, tui có cần đi sửa gì không thì nói tui nghe coi…” mà trả lời “Không… sao lại sửa để thành lợn què…” cũng sẽ không thể chấp nhận được. Trong khi nếu trả lời “Có chứ!” và chạy vào bàn giấy lôi trong hộc tủ ra một danh sách dài khoảng hai trang ghi rõ những khu vực cần sửa thì máy sẽ cho biết là nói thật. Nhưng nói thật như thế rồi làm sao đối diện với sự thật trước mặt?
Bộ máy mới phát minh không dễ đánh bại như những cái máy dò nói dối trước đây nữa. Những cái polygraph có thể qua mặt dễ dàng. Khi trả lời, cứ khấn Phật Bà Quan Âm, lòng sẽ thanh tịnh, bình lặng, nhịp tim sẽ đều, không nhẩy lên, nhẩy xuống, mồ hôi không toát ra ở tay, ở thái dương, nhịp thở bình thường, đồng tử không mở đóng bất thường, không cà lăm nữa… Mọi câu hỏi có thể trả lời như ý của người bị hỏi mà máy không thể nào tống ra cái biểu đồ như địa chấn kế Richter trong lúc động đất 8 chấm…
Thế nhưng bây giờ, bộ máy mới do các khoa học gia thuộc Đại học Pennsylvania phát minh có thể đo được lượng máu đổ dồn lên vùng chuyên dùng để nói dối của não bộ. Khi hiện tượng này diễn ra, tia tử ngoại có thể nhìn thấy ngay được, và đèn đỏ sẽ bật lên loạn xạ để báo hiệu một câu nói dối đang thành hình. Mọi chi tiết tốt đẹp trong câu trả lời đều được đưa ra chỉ nhắm mục đích cứu lấy cái đít của người trả lời, như một cách nói của người Mỹ (… to save one’s ass).
Những cái máy như thế, trong vòng mười năm nữa, sẽ thông dụng như những chiếc VCR trong nhà chúng ta hiện nay. Và khi nó được thu nhỏ lại như những chiếc thẻ tín dụng, lúc nào cũng để sẵn trong ví đầm, trong xách tay, hay đeo tòn ten trước ngực thì làm sao sống?
Ðường xa, nghĩ nổi sau này mà kinh… là vậy.
* * *
Ngày 4 tháng 12 năm 2013
Bạn ta,
Hạ tuần tháng trước, một người đàn ông ở thủ đô Áo đã được các y sĩ của bệnh viện thay cho một cái lưỡi mới sau khi cái lưỡi cũ của ông bị cắt bỏ vì bị ung thư.
Người đàn ông 42 tuổi này, sau 14 tiếng đồng hồ trong phòng giải phẫu của bệnh viện, đã có cái lưỡi mới. Các y sĩ cho biết ông sẽ bình thường trở lại, sẽ ăn, sẽ nói được như thường và hiện nay, không thấy có dấu hiệu nào cho thấy cơ thể của ông không thích cái lưỡi mới, đòi vứt nó đi, tống nó ra ngoài, không nhận nó, như một số các trường hợp giải phẫu ghép các bộ phận khác. Có điều là các y sĩ cho biết ông sẽ là người thực bất tri kỳ vị, ăn uống ngon cũng không biết và dở cũng… ăn hết, không phàn nàn chi cả.
Vài ba tuần nữa, khi những vết khâu lành lặn, người ta có thể sẽ biết cái lưỡi mới của ông sẽ ra sao, và đời sống của ông với nó, cái lưỡi mới đó, sẽ như thế nào.
Hãy khoan bàn đến chuyện nói. Vì có thể chuyện đó còn mất một thời gian nữa. Nhưng chuyện ông mất vị giác, đời sống của ông sẽ vui hơn. Ông sẽ không câu nệ về chuyện ăn uống nữa. Nấu gì ăn nấy, không phàn nàn, không chê ỏng chê eo dẫu cho bị quăng cho vài ba món nấu như ma mửa, vẫn ăn như thường. Mì gói do người đàn ông Á châu trung niên nấu mời ông ăn cũng không khác gì Cordon Bleu nữa.
Nhưng cách ăn nói của ông chắc chắn sẽ khác. Những cái lưỡi thường, ăn nói tử tế thì phải khác những cái lưỡi át xít, như người Mỹ vẫn nói.
Ðúng như người hàng thịt trong truyện cổ đã lý luận, cái lưỡi là bộ phận quyết định những gì trở thành tiếng nói phát ra từ miệng.
Mồ cha con bướm trắng
Mồ mẹ con ong vàng
Khen ai uốn lưỡi cho nàng nói chua… (ca dao)
Nói điều chanh chua, độc ác, ngoa ngoắt là do cái lưỡi mà ra. Chẳng thế mà một trong những hình phạt dành cho những kẻ khi quân, khinh thế, ngạo vật, ăn nói bậy bạ là cắt lưỡi. Nhan Cảo Khanh chỉ vì không chịu về hàng sau khi Thường Sơn thất thủ, lại còn trừng mắt mắng chửi An Lộc Sơn nên bị cắt lưỡi rồi giết chết (Chính làm cái lưỡi Cảo Khanh/ Thường Sơn chửi giặc chịu hình cũng ưng: Ngư Tiều Vấn đáp).
Chuyện nói năng của ông chắc phải khác. Ông trở thành người mở miệng ra là gẫy cây, gẫy cối hay là toàn những lời dịu dàng dễ nghe tùy thuộc vào cái lưỡi mới.
Người Trung Hoa đã từng ví lưỡi như móc, môi như gươm – câu thiệt, kiếm thần – để ví lời nói khéo có thể hãm hại được người, hay thiệt kiếm, thần sang, lưỡi như gươm, môi như súng là nói năng ghê gớm mạnh mẽ lắm.
Chuyện này phải đợi khi lưỡi cử động mạnh mới biết được. Nhưng nếu quả thật thay cái lưỡi mới sẽ đổi được cách ăn nói, thì rồi đây, chuyện gắn cho cái lưỡi mới sẽ được ghi nhận thường hơn, không còn là thứ tin tức mà tất cả các hãng thông tấn từ AP đến UPI, Reuters, AFP… mấy ngày hôm nay làm ầm lên như người ta vừa thấy.
Nhiều khi cũng chẳng phải đi đâu xa, vợ chồng trao đổi cho nhau, vết thương lành lặn xong, gậy ông đập lưng ông, lưỡi bà nói bà nghe… thì lúc ấy mới hiểu người kia khổ thế nào.
Lúc ấy, nhờ thay lưỡi, các phụ nữ sẽ không còn mang cái tiếng xấu xa như câu thành ngữ Trung Hoa này nữa: phụ nhân trường thiệt vi tệ chi giai, đàn bà mà lưỡi dài, ăn nói ngoa ngoắt là bậc thang tai hại.
Thành công của các y sĩ Áo ở Vienne sẽ đem lại không biết bao nhiêu thay đổi cho đời sống chung ta như vậy.
Người đàn ông 42 tuổi này, sau 14 tiếng đồng hồ trong phòng giải phẫu của bệnh viện, đã có cái lưỡi mới. Các y sĩ cho biết ông sẽ bình thường trở lại, sẽ ăn, sẽ nói được như thường và hiện nay, không thấy có dấu hiệu nào cho thấy cơ thể của ông không thích cái lưỡi mới, đòi vứt nó đi, tống nó ra ngoài, không nhận nó, như một số các trường hợp giải phẫu ghép các bộ phận khác. Có điều là các y sĩ cho biết ông sẽ là người thực bất tri kỳ vị, ăn uống ngon cũng không biết và dở cũng… ăn hết, không phàn nàn chi cả.
Vài ba tuần nữa, khi những vết khâu lành lặn, người ta có thể sẽ biết cái lưỡi mới của ông sẽ ra sao, và đời sống của ông với nó, cái lưỡi mới đó, sẽ như thế nào.
Hãy khoan bàn đến chuyện nói. Vì có thể chuyện đó còn mất một thời gian nữa. Nhưng chuyện ông mất vị giác, đời sống của ông sẽ vui hơn. Ông sẽ không câu nệ về chuyện ăn uống nữa. Nấu gì ăn nấy, không phàn nàn, không chê ỏng chê eo dẫu cho bị quăng cho vài ba món nấu như ma mửa, vẫn ăn như thường. Mì gói do người đàn ông Á châu trung niên nấu mời ông ăn cũng không khác gì Cordon Bleu nữa.
Nhưng cách ăn nói của ông chắc chắn sẽ khác. Những cái lưỡi thường, ăn nói tử tế thì phải khác những cái lưỡi át xít, như người Mỹ vẫn nói.
Ðúng như người hàng thịt trong truyện cổ đã lý luận, cái lưỡi là bộ phận quyết định những gì trở thành tiếng nói phát ra từ miệng.
Mồ cha con bướm trắng
Mồ mẹ con ong vàng
Khen ai uốn lưỡi cho nàng nói chua… (ca dao)
Nói điều chanh chua, độc ác, ngoa ngoắt là do cái lưỡi mà ra. Chẳng thế mà một trong những hình phạt dành cho những kẻ khi quân, khinh thế, ngạo vật, ăn nói bậy bạ là cắt lưỡi. Nhan Cảo Khanh chỉ vì không chịu về hàng sau khi Thường Sơn thất thủ, lại còn trừng mắt mắng chửi An Lộc Sơn nên bị cắt lưỡi rồi giết chết (Chính làm cái lưỡi Cảo Khanh/ Thường Sơn chửi giặc chịu hình cũng ưng: Ngư Tiều Vấn đáp).
Chuyện nói năng của ông chắc phải khác. Ông trở thành người mở miệng ra là gẫy cây, gẫy cối hay là toàn những lời dịu dàng dễ nghe tùy thuộc vào cái lưỡi mới.
Người Trung Hoa đã từng ví lưỡi như móc, môi như gươm – câu thiệt, kiếm thần – để ví lời nói khéo có thể hãm hại được người, hay thiệt kiếm, thần sang, lưỡi như gươm, môi như súng là nói năng ghê gớm mạnh mẽ lắm.
Chuyện này phải đợi khi lưỡi cử động mạnh mới biết được. Nhưng nếu quả thật thay cái lưỡi mới sẽ đổi được cách ăn nói, thì rồi đây, chuyện gắn cho cái lưỡi mới sẽ được ghi nhận thường hơn, không còn là thứ tin tức mà tất cả các hãng thông tấn từ AP đến UPI, Reuters, AFP… mấy ngày hôm nay làm ầm lên như người ta vừa thấy.
Nhiều khi cũng chẳng phải đi đâu xa, vợ chồng trao đổi cho nhau, vết thương lành lặn xong, gậy ông đập lưng ông, lưỡi bà nói bà nghe… thì lúc ấy mới hiểu người kia khổ thế nào.
Lúc ấy, nhờ thay lưỡi, các phụ nữ sẽ không còn mang cái tiếng xấu xa như câu thành ngữ Trung Hoa này nữa: phụ nhân trường thiệt vi tệ chi giai, đàn bà mà lưỡi dài, ăn nói ngoa ngoắt là bậc thang tai hại.
Thành công của các y sĩ Áo ở Vienne sẽ đem lại không biết bao nhiêu thay đổi cho đời sống chung ta như vậy.
* * *
Ngày 5 tháng 12 năm 2013
Bạn ta,
Những tin tức đọc được trong mấy ngày qua làm tôi không biết nghĩ như thế nào về nước Ðức nữa.
Cả hai đều của thông tấn xã Reuters gửi đi từ Berlin cách nhau có hai ngày. Bản tin thứ nhất (*) cho biết sở thú Berlin định cho 5 con hắc tinh tinh – chimpanzee – của sở thú về hưu sớm vì những con khỉ đột này bị coi là quá già, không còn hấp dẫn khách nữa. Lập tức, dự tính của ban giám đốc sở thú bị khách vào thăm sở thú phản đối dữ dội. Ban giám đốc định gửi chúng đi Bắc Kinh và thay chúng bằng những con khác trẻ hơn. Báo chí ở Bá Linh cho biết Gusta, Lilly, Karel, Pedro và Soko thực ra chưa phải là những con khỉ già để phải cho về hưu. Cả 5 đều trong tuổi từ 14 đến 24. Tuổi thọ trung bình của loài chimpanzee là 45 đến 50 tuổi, nên ở tuổi đôi mươi chúng chỉ mới đang ở tuổi trung niên, chưa thể coi là già để phải về hưu. Nhưng sở thú thì nhất định cho rằng chúng đã già, gần như suốt ngày chỉ hết nằm lại ngồi, không chịu chạy nhẩy, leo trèo, làm trò… khỉ cho khách xem. Ban giám đốc nhìn mãi, thấy sốt ruột vì chúng không chịu làm trò nữa nên muốn đưa chúng đi chỗ khác để đem đười ươi (gorilla) và một giống khỉ đột khác (pigmy chimpanzee) vào thay thế. Những con này, theo nhân viên sở thú, chịu làm trò nhiều hơn và đẻ cũng nhiều hơn.
Nếu ở Mỹ, có thể chúng không bị đối xử như thế. Vì luật cấm kỳ thị về tuổi tác, ở Mỹ không một ai bị buộc phải về hưu. Tháng trước, Thượng nghị sĩ Strom Thurmond sau khi cử hành sinh nhật 100 tuổi, đã quyết định về hưu. Ðó là một quyết định tự nguyện chứ không ai bắt ông phải… sang Trung quốc như mấy con khỉ đột ở Berlin. Và cũng vì thế mà tại nhiều công sở ở Mỹ mới có đầy những xác chết biết đi (hoạt tử nhân trong chữ Hán?) như ông Thurmond trông thảm cảnh xã hội vô cùng.
Thế nhưng chỉ hai ngày sau, thông tấn xã Reuters lại đánh đi một bản tin khác (**) cho biết một phụ nữ làm nghề buôn hương bán phấn, xong việc, rời nhiệm sở ở thị trấn Bochum thuộc miền tây nước Ðức vào lúc 4 giờ 30 phút sáng, để về nhà thì bị cướp giật mất ví và xô ngã xuống đường bị thương nhẹ.
Phụ nữ này, theo tin của sở cảnh sát Bochum, đã 77 tuổi.
Chao ơi, 77 tuổi mà còn phải làm “ca” đêm, gần sáng mới xong việc, lọ mọ, lẩy bẩy, run rẩy chống gậy (?) đi về nhà thì người phụ nữ cao niên này bị cướp xô ngã để giật cái bóp.
Sao không ai nghĩ tới việc đưa cụ sang Bắc Kinh?
Tại sao nước Ðức, quốc gia giầu có, văn minh vào bậc nhất Âu châu, quốc gia từ lâu vẫn được nghĩ là đối xử tử tế với người già, và hai hôm trước, tin còn cho hay là rất nhân đạo với mấy con khỉ đột, không nỡ bắt chúng phải làm việc khi đến tuổi trung niên, lại để cho một phụ nữ cao niên như vậy phải mỗi tối trang điểm, phấn son, xiêm áo vào để “ngạo với nhân gian một nụ cười” nhăn nhúm, dúm dó như thế?
Cụ bà làm được gì ở cái tuổi gần bát tuần? Những lóng xương bị bệnh thấp khớp hành hạ chưa đủ sao còn phải hành cái nghề vất vả ấy?
Tưởng tượng cụ trệu trạo gắn hàm răng giả vào miệng, tay điều chỉnh lại cái máy trợ thính hỏi khách… muốn gì thì tội biết là bao.
Trông những người phụ nữ trong những bức tranh của Toulouse Lautrec đã thảm, tưởng tượng cụ còn nản chừng nào nữa. Những người đàn bà nhăn nhúm mặt mày hốc hác xanh xao son phấn bệt trên da mặt, những cái vú chẩy thõng ở Moulin Rouge dưới ánh đèn vàng vọt mà Lautrec vẽ ở những hộp đêm, những động đĩ Paris cuối thế kỷ 19 chắc cũng không thể bi đát như người phụ nữ cao niên trong bản tin của Reuters.
Nhưng điều khó hiểu là cụ vẫn sống được bằng cái nghề xưa cũ nhất trái đất ấy. Thành phần nào là cái thứ người có thể tàn tệ như vậy với một phụ nữ cao niên như cụ?
Không, tôi không muốn nói tới tên kẻ cướp xô cụ xuống đường…
(*) Being A Middle-Aged Chimp No Tea Party
(**) Prostitute, 77, Mugged After Night Shift
Cả hai đều của thông tấn xã Reuters gửi đi từ Berlin cách nhau có hai ngày. Bản tin thứ nhất (*) cho biết sở thú Berlin định cho 5 con hắc tinh tinh – chimpanzee – của sở thú về hưu sớm vì những con khỉ đột này bị coi là quá già, không còn hấp dẫn khách nữa. Lập tức, dự tính của ban giám đốc sở thú bị khách vào thăm sở thú phản đối dữ dội. Ban giám đốc định gửi chúng đi Bắc Kinh và thay chúng bằng những con khác trẻ hơn. Báo chí ở Bá Linh cho biết Gusta, Lilly, Karel, Pedro và Soko thực ra chưa phải là những con khỉ già để phải cho về hưu. Cả 5 đều trong tuổi từ 14 đến 24. Tuổi thọ trung bình của loài chimpanzee là 45 đến 50 tuổi, nên ở tuổi đôi mươi chúng chỉ mới đang ở tuổi trung niên, chưa thể coi là già để phải về hưu. Nhưng sở thú thì nhất định cho rằng chúng đã già, gần như suốt ngày chỉ hết nằm lại ngồi, không chịu chạy nhẩy, leo trèo, làm trò… khỉ cho khách xem. Ban giám đốc nhìn mãi, thấy sốt ruột vì chúng không chịu làm trò nữa nên muốn đưa chúng đi chỗ khác để đem đười ươi (gorilla) và một giống khỉ đột khác (pigmy chimpanzee) vào thay thế. Những con này, theo nhân viên sở thú, chịu làm trò nhiều hơn và đẻ cũng nhiều hơn.
Nếu ở Mỹ, có thể chúng không bị đối xử như thế. Vì luật cấm kỳ thị về tuổi tác, ở Mỹ không một ai bị buộc phải về hưu. Tháng trước, Thượng nghị sĩ Strom Thurmond sau khi cử hành sinh nhật 100 tuổi, đã quyết định về hưu. Ðó là một quyết định tự nguyện chứ không ai bắt ông phải… sang Trung quốc như mấy con khỉ đột ở Berlin. Và cũng vì thế mà tại nhiều công sở ở Mỹ mới có đầy những xác chết biết đi (hoạt tử nhân trong chữ Hán?) như ông Thurmond trông thảm cảnh xã hội vô cùng.
Thế nhưng chỉ hai ngày sau, thông tấn xã Reuters lại đánh đi một bản tin khác (**) cho biết một phụ nữ làm nghề buôn hương bán phấn, xong việc, rời nhiệm sở ở thị trấn Bochum thuộc miền tây nước Ðức vào lúc 4 giờ 30 phút sáng, để về nhà thì bị cướp giật mất ví và xô ngã xuống đường bị thương nhẹ.
Phụ nữ này, theo tin của sở cảnh sát Bochum, đã 77 tuổi.
Chao ơi, 77 tuổi mà còn phải làm “ca” đêm, gần sáng mới xong việc, lọ mọ, lẩy bẩy, run rẩy chống gậy (?) đi về nhà thì người phụ nữ cao niên này bị cướp xô ngã để giật cái bóp.
Sao không ai nghĩ tới việc đưa cụ sang Bắc Kinh?
Tại sao nước Ðức, quốc gia giầu có, văn minh vào bậc nhất Âu châu, quốc gia từ lâu vẫn được nghĩ là đối xử tử tế với người già, và hai hôm trước, tin còn cho hay là rất nhân đạo với mấy con khỉ đột, không nỡ bắt chúng phải làm việc khi đến tuổi trung niên, lại để cho một phụ nữ cao niên như vậy phải mỗi tối trang điểm, phấn son, xiêm áo vào để “ngạo với nhân gian một nụ cười” nhăn nhúm, dúm dó như thế?
Cụ bà làm được gì ở cái tuổi gần bát tuần? Những lóng xương bị bệnh thấp khớp hành hạ chưa đủ sao còn phải hành cái nghề vất vả ấy?
Tưởng tượng cụ trệu trạo gắn hàm răng giả vào miệng, tay điều chỉnh lại cái máy trợ thính hỏi khách… muốn gì thì tội biết là bao.
Trông những người phụ nữ trong những bức tranh của Toulouse Lautrec đã thảm, tưởng tượng cụ còn nản chừng nào nữa. Những người đàn bà nhăn nhúm mặt mày hốc hác xanh xao son phấn bệt trên da mặt, những cái vú chẩy thõng ở Moulin Rouge dưới ánh đèn vàng vọt mà Lautrec vẽ ở những hộp đêm, những động đĩ Paris cuối thế kỷ 19 chắc cũng không thể bi đát như người phụ nữ cao niên trong bản tin của Reuters.
Nhưng điều khó hiểu là cụ vẫn sống được bằng cái nghề xưa cũ nhất trái đất ấy. Thành phần nào là cái thứ người có thể tàn tệ như vậy với một phụ nữ cao niên như cụ?
Không, tôi không muốn nói tới tên kẻ cướp xô cụ xuống đường…
(*) Being A Middle-Aged Chimp No Tea Party
(**) Prostitute, 77, Mugged After Night Shift
* * *
Ngày 6 tháng 12 năm 2013
Bạn ta,
Bạn biết rằng một chữ tiếng Ðức bẻ đôi tôi cũng chịu thua nên dĩ nhiên tôi không hiểu là trong lối nói của họ, người Ðức có dùng một thành ngữ nào giống như một thành ngữ của người Anh và người Mỹ mà tôi rất thích dùng hay không. Ðó là thành ngữ to bullshit.
Nếu có thì đúng là những đầu óc lớn gặp nhau. Còn nếu không, thì tôi tin chắc Bernd Eilts, ông nghệ sĩ người Ðức ở Bá Linh đã được gợi ý bởi thành ngữ đó trong tiếng Anh.
Chắc phải là như vậy nên ông mới nẩy ra sáng kiến làm những chiếc đồng hồ bằng cứt bò.
Bernd Eilits dùng cứt bò phơi khô rồi mài, đục, sơn đi để làm mặt đồng hồ. Và những chiếc đồng hồ của ông tuy làm bằng cứt bò, nhưng giá không rẻ chút nào. Mỗi chiếc được bán với giá 150 Euros, tương đương với $140. Với $140, người ta có thể mua được một chiếc đồng hồ khá tốt. Ông cho biết trong tương lai, ông sẽ có đồng hồ đeo tay và luôn cả đồng hồ báo thức nữa. Tất cả đều có mặt làm bằng cứt bò.
Tại sao phải mua cái đồng hồ có mặt bằng cứt bò?
Thì để xem giờ mà… cứt bò, mà bullshit, mà nói tầm bậy tầm bạ, mà nói quàng nói xiên, mà nói toàn những chuyện vô bổ chứ còn gì nữa?
Tội nghiệp cho Montherland vô cùng. Khi ông còn sống thì không có những cái đồng hồ cứt bò. Nay ông chết rồi thì mới có nó.
Montherland, theo André Maurois kể trong cuốn Lettres À L’Inconnue (Thư Gửi Người Ðàn Bà Không Quen), nghĩ ra một chữ rất hay, chronophage, để chỉ một hạng người đáng sợ: hạng ăn thì giờ của người khác.
Ông Hàn Lâm André Maurois đặc biệt thù ghét bọn chronophage. Ông viết gần hai trang sách để nói một cách rất tàn bạo về loại người này. Ông gọi đó là một “con vật”, ông mô tả nó là thứ cả gan không thể tưởng tượng nổi, lúc nào cũng sẵn sàng nhẩy tới làm mất rất nhiều thì giờ của chúng ta bằng những đống cứt bò của nó. Ông già Maurois cho rằng chúng ta phải tàn nhẫn với bọn chronophage, phải diệt chúng không một chút thương hại. Ông khuyên phải giẫm nát chúng, không thể tha chúng được vì chúng chỉ muốn cướp thì giờ quí báu của chúng ta. Ngay hơn hai ngàn năm trước, Sénèque cũng đã tâm tình với Lucilius rằng thì giờ quí báu vì mình có thể chết bất cứ lúc nào nên không thể để cho bất cứ một kẻ nào cướp đi cái bảo vật duy nhất nhưng lại phù du đó của chúng ta là thì giờ…
Thì giờ, theo ông già Maurois cũng như Sénèque, đáng quí như thế không thể để phí đi vì những trò bullshit, cứt bò như thế được.
Thì giờ phí cho chuyện bullshit thì phải đo bằng đồng hồ bullshit chứ.
Và đó là lý do để mua cái đồng hồ cứt bò của Bernd Eilts.
Tưởng tượng có người đến hỏi bạn là có thì giờ không, mà bạn biết chắc là sẽ được người kia dùng để bullshit, thì cứ việc vén tay áo lên, vạch cái đồng hồ ra và nói rằng theo cái đồng hồ bullshit thì bạn có được 10 phút cho chuyện bullshit…
Nói rồi mong người hỏi còn sót lại một chút thông minh để hiểu rằng tôi bận lắm, không có bao nhiêu thì giờ để bullshit với ông đâu… có xéo không thì nói!
Chỉ để làm như thế thì mới nên mua cái đồng hồ bullshit.
Nhưng ông già André Maurois, ở cuối lá thư, quay trở lại tán người phụ nữ không quen biết bằng cách nói rằng một người đàn bà có duyên thì không khi nào trở thành một kẻ ngốn thì giờ cả, mà làm cho đời khỏi trống một cách thú vị nhất.
Ông già Maurois hình như chỉ muốn nói rằng phụ nữ duyên dáng thì không bullshit bao giờ.
Té ra ông Hàn Lâm cũng vẫn có thể lầm lẫn như thường.
Nếu có thì đúng là những đầu óc lớn gặp nhau. Còn nếu không, thì tôi tin chắc Bernd Eilts, ông nghệ sĩ người Ðức ở Bá Linh đã được gợi ý bởi thành ngữ đó trong tiếng Anh.
Chắc phải là như vậy nên ông mới nẩy ra sáng kiến làm những chiếc đồng hồ bằng cứt bò.
Bernd Eilits dùng cứt bò phơi khô rồi mài, đục, sơn đi để làm mặt đồng hồ. Và những chiếc đồng hồ của ông tuy làm bằng cứt bò, nhưng giá không rẻ chút nào. Mỗi chiếc được bán với giá 150 Euros, tương đương với $140. Với $140, người ta có thể mua được một chiếc đồng hồ khá tốt. Ông cho biết trong tương lai, ông sẽ có đồng hồ đeo tay và luôn cả đồng hồ báo thức nữa. Tất cả đều có mặt làm bằng cứt bò.
Tại sao phải mua cái đồng hồ có mặt bằng cứt bò?
Thì để xem giờ mà… cứt bò, mà bullshit, mà nói tầm bậy tầm bạ, mà nói quàng nói xiên, mà nói toàn những chuyện vô bổ chứ còn gì nữa?
Tội nghiệp cho Montherland vô cùng. Khi ông còn sống thì không có những cái đồng hồ cứt bò. Nay ông chết rồi thì mới có nó.
Montherland, theo André Maurois kể trong cuốn Lettres À L’Inconnue (Thư Gửi Người Ðàn Bà Không Quen), nghĩ ra một chữ rất hay, chronophage, để chỉ một hạng người đáng sợ: hạng ăn thì giờ của người khác.
Ông Hàn Lâm André Maurois đặc biệt thù ghét bọn chronophage. Ông viết gần hai trang sách để nói một cách rất tàn bạo về loại người này. Ông gọi đó là một “con vật”, ông mô tả nó là thứ cả gan không thể tưởng tượng nổi, lúc nào cũng sẵn sàng nhẩy tới làm mất rất nhiều thì giờ của chúng ta bằng những đống cứt bò của nó. Ông già Maurois cho rằng chúng ta phải tàn nhẫn với bọn chronophage, phải diệt chúng không một chút thương hại. Ông khuyên phải giẫm nát chúng, không thể tha chúng được vì chúng chỉ muốn cướp thì giờ quí báu của chúng ta. Ngay hơn hai ngàn năm trước, Sénèque cũng đã tâm tình với Lucilius rằng thì giờ quí báu vì mình có thể chết bất cứ lúc nào nên không thể để cho bất cứ một kẻ nào cướp đi cái bảo vật duy nhất nhưng lại phù du đó của chúng ta là thì giờ…
Thì giờ, theo ông già Maurois cũng như Sénèque, đáng quí như thế không thể để phí đi vì những trò bullshit, cứt bò như thế được.
Thì giờ phí cho chuyện bullshit thì phải đo bằng đồng hồ bullshit chứ.
Và đó là lý do để mua cái đồng hồ cứt bò của Bernd Eilts.
Tưởng tượng có người đến hỏi bạn là có thì giờ không, mà bạn biết chắc là sẽ được người kia dùng để bullshit, thì cứ việc vén tay áo lên, vạch cái đồng hồ ra và nói rằng theo cái đồng hồ bullshit thì bạn có được 10 phút cho chuyện bullshit…
Nói rồi mong người hỏi còn sót lại một chút thông minh để hiểu rằng tôi bận lắm, không có bao nhiêu thì giờ để bullshit với ông đâu… có xéo không thì nói!
Chỉ để làm như thế thì mới nên mua cái đồng hồ bullshit.
Nhưng ông già André Maurois, ở cuối lá thư, quay trở lại tán người phụ nữ không quen biết bằng cách nói rằng một người đàn bà có duyên thì không khi nào trở thành một kẻ ngốn thì giờ cả, mà làm cho đời khỏi trống một cách thú vị nhất.
Ông già Maurois hình như chỉ muốn nói rằng phụ nữ duyên dáng thì không bullshit bao giờ.
Té ra ông Hàn Lâm cũng vẫn có thể lầm lẫn như thường.
Bùi Bảo Trúc
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét